Alsof voetbal een exclusieve sport is. Kent iedereen de geschiedenis van het voetbal? Nee, ook al ligt die vrij parallel op de Europese geschiedenislijn. Voetbal is begonnen als een sport van de working class in Groot-Brittannië. Duizenden arbeiders kropen bij elkaar op langgerekte staantribunes die nu niet meer aan de veiligheid voldoen. De sport was mensgericht en creëerde een voetbalmentaliteit: de passie, familiebanden en clubs werden gesmeed tot heden. Maar de voetbalwereld is veranderd, laten we zeggen dat de eerste zin nu wel klopt.

Dit is geen verhaal van ‘vroeger was alles beter’. Voetbal is uiteindelijk in essentie hetzelfde gebleven: 22 mannen die tegen een bal schoppen, het mooiste beeld. Alles daarrond is wel veranderd: infrastructuur, wetten, geld, spelers, het is allemaal een ander type geworden dat beantwoordt aan onze complexe maatschappij. Nog eens een bewijs dat voetbal een fundamenteel element in onze samenleving. Clubs zijn bedrijven geworden en een teen buitenspel wordt gecheckt. For or against? Als deze grootschalige veranderingen op een ethische manier kunnen worden uitgevoerd in functie van de club en van de sport, is dat een enorme uitdaging voor het voetbal.

Beleving mag daarbij niet vergeten worden. Als vurig supporter van een vurige club draag je hoge standaarden voor sfeer en beleving binnen het stadion. Ik kan ongelooflijk kicken als heel het stadion een minuut lang samen zingt of wanneer een kanonskogel in de winkelhaak verdwijnt. Daarentegen kick ik niet op van de pot gerukte fluitconcerten wanneer een speler van de tegenstander gaat liggen na een harde tackle. Tackle op de bal is juist, man daarbij mee is ook juist, wel pijnlijk. Carcela gezien tegen Gent? Daar zouden de Standard-fans hun speler hebben moeten uitfluiten, wat een schande was dat. Daar heeft de VAR een grote fout gemaakt en de supporters een kans laten liggen. Zo sluit je hypocrisie uit voor de schoonheid van de sport. Ook dat is emotie.

Het sleutelwoord van Beerschot-ondervoorzitter Walter Damen in zijn open brief voor meer tolerantie naar supporters toe: emotie. Met die insteek van de brief ben ik het absoluut eens. Voetbal is een volkssport dat gepaard gaat met emotie, frustratie, liefde, het lijkt een hecht huwelijk. Ook is de rauwheid van het voetbal net wat het mooi maakt. “Rauw betekent kunnen supporteren – misschien zelfs de tegenstander lichtjes uit evenwicht te kunnen brengen om zo als twaalfde man mee het spel te kunnen domineren. Rauw kan echt zijn. Onverbloemd, licht storend en enigszins provocatief,” aldus Damen. Oké, en waar ligt dan de concrete grens tussen provoceren en kwetsen? Tussen de tegenstander uit balans brengen en het respect degraderen tot onbestaande waarde? VTM-nieuws linkte de brief met de wedstrijd KV Mechelen-Charleroi waar zebra Ilaimaharitra werd belaagd met een Hitler-groet. Dat was meer een poging om Damen uit balans te krijgen, al staat hij (toch in deze case) sterk in zijn schoentjes.

Dit is een uitdagend debat voor het voetbal van vandaag. In hoeverre gaat de emotionele vrijheid van de supporter? Iedereen is het wel eens dat racisme geen plaats kent in een voetbalstadion en daarbuiten. Daarom is de straf die Mechelen oplegt (17 maanden stadionverbod red.) aan de bepaalde supporter natuurlijk absurd laag. Langs de andere kant kennen we als buitenstaander de camerabeelden en de verklaring van die persoon niet. Hoe dan ook: racisme uit je niet onbewust, dat heeft als enige doel om iemand te discrimineren als persoon en als mens. Alle uitlatingen of liedjes dat gericht zijn naar iemands huidskleur horen onder die categorie. Klaar en duidelijk.

Damen verwees in een interview zelf naar naar een welbekend liedje onder de supporters: “Schijtarbiter, schijtarbiter, schijtarbiter, uw moeder is een hoer!” Het is een universele melodie op een bekende tekst, laten we daar de analyse op houden. Het is makkelijk om ernaar te grijpen, maar opnieuw: tot welk doel wordt dit gezongen? Alleen ongenoegen uiten of verantwoordelijke ref echt helemaal kapot maken? Het is een open vraag waarbij het antwoord verschilt van situatie tot situatie. Daarbij brengt de VAR enige zekerheid van bepaalde feiten in het spel. Mensen die dan volledig tegen de beslissing van de VAR ingaan kan ik totaal niet doorgronden. Al hadden de Standard-supporters dat beter gedaan nadat hun Carcela op het veld mocht blijven staan.

“Een stadion met emotie, passie, gevloek maar ook met de kenmerkende waardering, vriendschap, verbroedering en vooral ontspanning. Dit alles met respect.” Zeker Walter, klinkt goed. Respect is misschien een goede waardemeter van wat kan en niet kan, al is dat zoiets relatief jammer genoeg. Mensen kwetsen mag nooit een doel op zich zijn. Een stadion moet een inclusieve plek zijn waar de tegenstander onder de woorden ‘It’s never too late to go home’ binnenkomt. Positieve intimidatie is de sleutel tot alles en vereist een mentaliteitsverandering. De tegenstander opzij zetten door duizenden supporters achter de thuisploeg te scharen, dat is pure voetbalschoonheid. Wanneer een speler van de tegenstand neergaat en de rest van de match een fluitconcert over zich heen krijgt; alleen verloren moeite en op het einde zullen de supporters het zwijgen worden opgelegd wanneer die speler in de haak trapt. Dan sta je pas voor aap.

Laat dit een open debat zijn als er concrete acties rond voetbalbeleving moeten worden georganiseerd, de volgende verandering van de moderne sport. Zeker rond racisme moet nagedacht worden. In Nederland speelden ze voor een minuut lang niet als protest, AA Gent ontwikkelde zelf een uitgewerkt beleid met nadruk op communitywerking in samenwerking met andere clubs uit het Gentse. Zo’n acties moeten collectief ondersteund worden om het voetbal terug aan de mensen te geven. De verantwoordelijkheid ligt ook bij de supporter zelf. Positieve intimidatie, dames en heren. Het is niet moeilijk, het is zelfs zalig.

Het zijn wel degelijk 23 mensen op het veld en duizenden mensen daarrond. Behandel die mensen dus ook als mensen.