Terwijl veel clubs door de coronacrisis in financiële moeilijkheden verkeren, lonkt voor Newcastle United een pot met goud. De Saoedische investeringsmaatschappij PIF staat dicht bij een lucratieve overname ter waarde van 340 miljoen euro. De oliedollars van de Saoedische kroonprins Mohammad Bin Salman zouden Newcastle United naar de Europese top kunnen loodsen.

Aan de oevers van de Tyne snakken de fans naar een nieuwe glorieperiode na de successen in de jaren ’90. In die periode was Newcastle United een absolute topclub in Engeland die het het Manchester United van Sir Alex Ferguson het vuur aan de schenen kon leggen. Onder leiding van succescoach Kevin Keegan strandde het enkele keren op een zucht van de titel. In de hoogdagen schitterden onder meer Alan Shearer en David Ginola in St. James’ Park. In de jaren 2000 ging het echter bergaf.

Zakkenvuller als eigenaar

De belangrijkste reden voor de neerwaartse spiraal was de overname door Mike Ashley in 2007. De grote baas van kledinggigant Sports Direct kocht de club voor 150 miljoen euro. In de begindagen presenteerde hij zich als een doodgewone Engelsman en volgde hij de wedstrijden vanuit de VIP-box – incluis voetbalshirt en jeansbroek – waarna hij nog een bezoek bracht aan de lokale pub. Aan praatjes geen gebrek bij Ashley, door de slechte prestaties nam de onvrede bij de supporters echter snel toe. De vrije val was ingezet en de club degradeerde zelfs uit de Premier League. De reden voor de zwakke prestaties lag voor de hand: Mike Ashley. Ondanks zijn goed gevulde portefeuille weigerde de Engelsman om te investeren in nieuw spelersmateriaal en faciliteiten. Nochtans strijken de Premier League-clubs aan sponsoring en tv-gelden 200 miljoen euro per jaar op. Mike Ashley werd dan ook omschreven als een gierige, op geld beluste eigenaar.

Zo min mogelijk uitgeven en toch hopen om in de Premier League te blijven staat gelijk aan balanceren op een slappe koord. Het evenwicht kan mogelijk hersteld worden door het Public Investment Fund (PIF) onder leiding van de Saoedische kroonprins Mohammad bin Salman. Het investeringsfonds staat op het punt om de supporters te verlossen van Mike Ashley. Prijskaartje: 340 miljoen euro. Geen probleem voor de omstreden kroonprins, hij zou zelfs meer geld hebben dan de clubeigenaars van alle andere Premier League-clubs samen. Volgens Sky Sports zou Newcastle United voor 80 procent in handen komen van de Saoedische investeringsmaatschappij. Yassir Al-Rumayyann, lid van het PIF, zou de nieuwe voorzitter worden.

Amanda Staveley als tussenpersoon

De spilfiguur in deze zaak is Amanda Staveley, de Britse zakenvrouw verbindt de rijken uit het Oosten met de Engelse zakenwereld. Ze maakt deel uit van een rijke familie en opende een restaurant vlakbij een paardenrenbaan om in contact te treden met het Midden-Oosten. De Arabische zakenmannen stalden hun luxepaarden in het noorden van Engeland om geld te verdienen en op termijn door te breken in Engeland. Op deze manier bouwde Staveley haar netwerk met de Golfstaten op en fungeerde ze als tussenpersoon bij deals tussen de rijken uit het Midden-Oosten en de Engelse zakenwereld, zo was ze reeds betrokken bij de overname van Manchester City. Volgens Sky Sports zou Staveley aan de lucratieve overname 10% van de aandelen overhouden en een positie in het bestuur bemachtigen.

Om de fans voor haar te winnen deed ze al enkele beloften, zo zou het transferbudget opgetrokken worden met 100 miljoen euro. Bovendien zouden de vervallen faciliteiten waaronder het trainingscomplex en het stadion een opknapbeurt krijgen. Uit een enquête van Newcastle United Supporters’ Trust blijkt dat 96,7% van de supporters de overname toejuicht. De fans geven toe dat ze de praktijken in Saoedi-Arabië niet prettig vinden, maar schuiven de verantwoordelijkheid door naar de overheid.

Newcastle
Deze afbeelding, afkomstig van Pixabay, mag vrij gedownload en gebruikt worden zonder credits voor de auteur. Portretrechten worden niet opgeëist.

Sportswashing

Saoedi-Arabië en andere (al dan niet) dictatoriale landen gebruiken sport steeds vaker als uitstalraam om hun reputatie op te krikken, dit wordt sportswashing genoemd. Denk maar aan de Ronde van Saudi-Arabië, de GP Bahrein, de Dakar Rally en de Winterspelen in Sotchi. Ook in het voetbal zijn er verschillende voorbeelden te vinden. Denk maar aan de Russische oligarch Roman Abramovitsj die Chelsea successen bezorgde , de overname van Manchester City door Sheikh Mansour uit de Verenigde Arabische Emiraten en PSG dat werd overgenomen door de Qatarees Nasser Al- Khelafi. Dankzij de oliedollars konden deze clubs een enorme sprong voorwaarts maken in het internationale voetbal.

Terug naar Newcastle. Volgens James Dorsey, een kenner van de Arabische wereld, speelt geldgewin geen rol in de overname. Hij stelt dat Bin Salman een machtsspelletje speelt door te tonen dat hij een slapende reus weer naar de Europese top kan loodsen. In tegenstelling tot aartsvijand Qatar heeft het land echter nooit interesse getoond in sport, het doel is om – via sport – het land een beter imago te geven. Bovendien zou het organiseren van sportevenementen de economie diversifiëren en het land minder afhankelijk maken van de olie.

De Saoedi’s zagen met lede ogen aan hoe Qatar het WK 2022 binnenhaalde en streefden ernaar om hun buurland te overtreffen. Saoedi-Arabië zette de afgelopen jaren dan ook volop in op het organiseren van sportwedstrijden – onder andere de Spaanse én Italiaanse Supercup vonden plaats op het Arabisch schiereiland – om de wereld te tonen dat Saoedi-Arabië synoniem staat voor succes. Indien de overname van Newcastle United mislukt, lijdt het land gezichtsverlies.

De overname is niet alleen controversieel omwille van sportswashing, zo staat de Golfstaat niet bekend als het beloofde land. Amnesty International rapporteerde afgelopen jaar een record aantal executies, activisten worden er zonder pardon opgesloten, pas in 2018 mochten vrouwen er autorijden en eerder deze week kondigde het land aan dat minderjarigen niet langer onthoofd mogen worden. Bovendien wordt de potentiële overnemer Mohammad bin Salman door de Amerikaanse inlichtingendienst CIA verdacht van betrokkenheid bij de moord op journalist Jamal Khashoggi in Istanboel. Het organiseren van sportwedstrijden zou een oplossing bieden  om de aandacht af te wenden van deze criminele praktijken die binnen het land gaande zijn.

Journalist en Arabist Chams Eddine Zaouigui noemde de overname op NPO Radio 1 “een doorzichtige poging om het imago van het land op te poetsen”. Hij stelt dat de bedragen beter gebruikt kunnen worden om de infrastructuur in het dictatoriale land op orde te krijgen, volgens hem zijn de ondemocratische leiders enkel bereid om te investeren in een voetbalclub om zichzelf in de schijnwerpers te plaatsen. Liberalisering en democratie zijn twee belangrijke waarden in de westerse samenleving, de Premier League zal dan ook twee keer nadenken voor toelaten wordt dat een radicale Saoediër aan het hoofd van een voetbalclub staat.

Wat houdt de overname nog tegen?

Amnesty International waarschuwt de Premier League in een open brief aan CEO Richard Masters, ze claimen dat de overname het Engelse voetbal medeplichtig zou maken aan de doofpotoperatie omtrent de moord op Jamal Khashoggi. In haar open brief stelt de vereniging, die de naleving van de mensenrechten beoogd, het volgende: “De Premier League wordt een marionet van de Saoedi’s”.

Daarnaast protesteert ook televisiezender beIN Sports tegen de lucratieve overname. De zender heeft de uitzendrechten voor de Premier League opgekocht maar ondervindt hevige concurrentie van BeoutQ, een piratenzender die de Engelse voetbalwedstrijden gratis uitzend. BeIn Sports beweert dat kroonprins Bin Salman hier vrijwel zeker toestemming voor heeft gegeven. De Premier League-clubs leven echter op televisiegelden en keuren oneerlijke concurrentie af.

Ten derde moet de overname ook nog goedgekeurd worden door ‘The owners’ and director’s test’ van de Premier League, die voornamelijk onderzoekt of toekomstige eigenaars misdaden begaan hebben en financieel solvabel zijn. Het is echter nog maar de vraag of ze de omstreden overnemers buiten kunnen houden. In het verleden slaagden slechts enkelen niet voor deze test. Zowel aanklachten tegen Thaksin Shinawatra, de vroegere eigenaar van Manchester City als tegen de huidige eigenaar Sheikh Mansour werden door het comité verworpen. Er wordt dan ook verwacht dat de overname volgende week officieel wordt bevestigd.

Tot slot kunnen ook de regels omtrent Financial Fair Play roet in het eten gooien. Clubs mogen maar 5 miljoen euro verlies maken over een periode van drie jaar, mochten ze toch meer verlies maken dan mag de eigenaar nog tot 30 miljoen euro aanvullen. De ambitieuze Saoedi’s willen echter veel meer aanvullen om aan de top te komen. Het vermogen van de Saudische koninklijke familie zou meer dan 1,4 miljard euro bedragen. Geld lijkt dus geen probleem te zijn, voldoen aan de regels is dat wel.

Newcastle
Foto van freeforcommercialuse.net, auteursrechtvrij. Portretrechten worden niet opgeëist.

Pochettino als gids?

Een van de opties om te voldoen aan de Financial Fair Play regels is door spelers te kopen die transfervrij zijn of makkelijk weg te halen bij hun club. In Newcastle kunnen ze een riant salaris verdienen en meespelen om de prijzen. Steve Bruce zou de laan uit gestuurd worden, Mauricio Pochettino wordt genoemd als opvolger. Voor de ex-coach van Tottenham zou een loonbrief van 22 miljoen euro per jaar klaarliggen in St. James’ Park. Volgens Sky Sports zou Newcastle ook al aan een plan B gedacht hebben, het nieuwe bestuur denkt aan een terugkeer van Rafael Benitez. Om de huidige oefenmeester van Dalian Yifang los te weken moet er wel een afkoopsom worden betaald. Andere opties zijn Lucien Favre en Massimiliano Allegri.

Deze overname kan leiden tot aardverschuiving in de Premier League. De grote zes – Liverpool, Manchester City, Manchester United, Tottenham, Arsenal en Chelsea – zouden binnenkort het gezelschap kunnen krijgen van Newcastle United. Daarvoor zijn spelers nodig, goede spelers. Zoals reeds gezegd speuren The Magpies voornamelijk naar transfervrije spelers. Edinson Cavani – op een zijspoor bij PSG door de komst van Icardi – en Willian worden genoemd. Net als Dries Mertens, al is het nog maar de vraag of de Rode Duivel het zonnige Napels wil inruilen voor het grauwe Newcastle. Mertens’ ploegmaat Kalidou Koulibaly zou de eerste grote transfer worden. Ook de overgang van Ajacied Donny Van den Beek naar Real Madrid lijkt afgesprongen, Newcastle lijkt een waardige vervanger. De Nederlander kan in de Premier League bij een topclub spelen en er zal een gunstig salaris voor hem klaarliggen. De geruchtenmolen draait al op volle toeren zo zou er een plan klaarliggen om in de toekomst topspelers zoals Neymar of Kylian Mbappé naar St. James’ Park te halen. Het moge ondertussen duidelijk zijn, aan de oevers van de Tyne wordt er hardop gedroomd over een nieuwe glorieperiode.